و مسلمانان آن را كاره بودند ، همچنين قتال خواهد فرمودن شما را و جماعتى آن را كاره . زجّاج گفت : مردود است ، الى قوله : * ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ ) * براى آن كه خداى تعالى انفال را تخصيص كرد به خداى و رسول و صحابه آن را كاره ، همچنين تو را از خانه بيرون آورد و جماعتى آن را كاره . بعضى دگر گفتند ، وجه تشبيه آن است كه : * ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ ) * مجادلة كما جادلوك في اخراج اللَّه ايّاك من بيتك تو را بر سبيل مجادله مىپرسند از انفال ، همچنان كه جدل كردند با تو آنگه كه خداى گفت : از خانه بيرون شو به طلب عير ( 1 ) : و گفتند : ما را نگفتى كه ما را كارزار مىبايد كردن تا ما سازكرده بوديمان ( 2 ) . بعضى دگر گفتند وجه تشبيه در حقّ ، آن است [ كه ] » خداى تعالى گفت : * ( أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا . . . ) * ، * ( كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ ) * . مجاهد گفت : كما اخرجك ربّك من بيتك بالحقّ يجادلونك في الحقّ ، يعنى چنان كه آن حق بود و در آن جدل كردند ، همچنين در حق جدل كنند با تو پس از آن كه حق ( 4 ) روشن باشد . فرّاء گفت : وجه تشبيه آن است كه : چنان كه خداى تو را از خانه بيرون آورد و ايشان كاره ، تو با كراهت ايشان ننگريدى و بر آن برفتى ، [ هم ] ( 5 ) در باب غنايم بر فرمان خداى برو و با كراهت ايشان منگر . و كسائى گفت : « ما » ، موصوله است و در جاى قسم است ، و تقدير آن است كه : و الَّذي اخرجك من بيتك بالحق [ انّهم ] ( 6 ) يجادلونك في الحقّ . و در اين مخالفت ظاهر است در چند جاى ، و اين قولى بعيد است . و ابو عبيده معمر بن المثنّى گفت : « ما » مصدريّه است ، اى كاخراجك ربّك من بيتك بالحقّ ، و درست آن است كه « ما » كافّه است كه در « كاف » تشبيه پيوسته است ، چنان كه « انّما » و « كأنّما » ( 7 ) . حق تعالى گفت : چنان كه بيرون آورد تو را خداى تو از خانه‌يت ( 8 ) در مدينه براى عير ( 9 ) قريش . * ( وَإِنَّ فَرِيقاً ) * گروهى از مؤمنان آن را كاره بودند و اين قول بيشتر مفسّران است .

--> ( 9 - 1 ) . همه نسخه بدلها ، بجز مج : غير . ( 2 ) . آو ، آج ، بم ، مج ، لب ، آن : بودمانى لت : سامان كرده‌مانى . ( 3 ) . اساس : ندارد از لت ، افزوده شد . ( 4 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آن تو . ( 6 - 5 ) . اساس : ندارد از آو ، افزوده شد . ( 7 ) . اساس : كلَّما به قياس با نسخه آو ، و اتفاق جميع نسخه‌ها تصحيح شد . ( 8 ) . خانه‌يت / خانه‌ات آو ، آج ، بم ، لب ، آن : خانه تو .